Ağ Ekonomisi ve Elektronik Ticaret

Bence bu bölüm çok güzel olmuş..Faydalı bilgiler içeriyor.

32′inci sayfadaki öyküyü ben gerçekleştirdim.

Kitapda, Uğur’un bahsettiği öykü “Kredi Kartı Ödül Puanlarının Sanal Mağazalarda Kullanılması Projesi”. Bu öyküyü ilk ağızdan yani kendisinden dinledim ve yazıya dökülmesi aşamasında anlamlı bir destek aldım. Ancak paylaşmak isterim ki, bunun dışında ülkemize ait aktarmaya çalıştığım başarı öyküleri bu hikaye ile sınırlı değil. Bu genişletilmiş baskıda en çok dikkat etmeye çalıştığım konulardan birisi ülkeme ait başarı ve başarısızlık öyküleriine yer vermekti. Ayrıca e-konuların uzmanları olan ve bir kısmı dostlarımız olan kişilerin görüşlerine ve bloglarına da yer vermeye çalıştım. Bu blog sitesiyle ilgili en büyük hayallerimden biri , ilgili bölümlere ziyaretçilerin benzer öykülerini yazması ve bunu bizlerle ve blogu takip edenlerle paylaşması.

Eski ve Yeni Ekonomi:
Aslında yeni ekonomi, temel yapı (yönetim ve işletme süreçleri) ve amaç olarak eski ekonomiden hiç de farklı olmamasına rağmen, iş yaptığınız dünya ve kuralları tamamen değiştiğinden, ben yeni düzeni yeni ekonomi olarak adlandırmayı doğru buluyorum. Eski ekonomide iş yapmak, para kazanmak için yapılması gerekenler jenerik olarak yeni ekonomide de baki. Değişen tek şey kurumların, işletmelerin iş yapma biçimi, felsefesidir. Yani klasik ekonomi tek boyutlu, rasyonel, sakin, kapalı bir sistem iken tahmin edilemeyen, interaktif, dinamik, ve dalgalı bir açık sisteme dönüştü.
İnternet sebebi ile artik potansiyel pazardaki kurumların pazarda yer alabilmek, yaşamak, müşteri bulabilmek, müşteriyi kaybetmemek, kar edebilmek için daha çok çabalamaları ve her zaman yaptıkları işlerini internet ortamına taşımaları gerekiyor. Dolayısıyla sürekli yaptığınız işi bu sefer internet ortamında nasıl yapacağınızı öğrenmeniz gerekiyor. Internet ortamı ise, büyük uçsuz bucaksız bir okyanus. Müşterinin önüne sunulan seçeneklerin bolluğu, bilgiye erişimin, fiyat karşılaştırmalarının, kalite sorgusunun kolayca yapıldığı bir okyanus. Sınırlar kaybolmuş, herkes bir arada, herkes ve herşey erişilebilir durumda. Eski yaptığınız işi etkili bir şekilde artık bu internet dünyasında yapmak zorundasınız.

Yeni ekonomi özetle bilgi ekonomisidir. Bilgi, önceki dönemlerde yer alan emek ve sermaye gibi üretim faktörlerinin yanında yerini almıştır. Bilginin ticareti çok fazla artmış ve bilgi bir ürün halini almıştır. Tüketimin artmasından dolayısıyla yeni ürün ve hizmet pazarlaması peşinde koşan üreticiler için bilgi yoğunluğunu arttırmak kaçınılmaz olmuştur.
Üretim ve rekabet alanı ulusaldan globale; organizasyon türü hiyerarşik ve bürokratik türden ağ örgüsü ve şebekeye; üretim tarzı kitleselden esnek ve zamanında üretime; büyümeyi belirleyen faktörler sermaye ve işgücünden yenilikler ve bilgiye; teknolojik faktörler makineleşmeden dijitalleşmeye; firmalarla ilişkiler tek başına hareketten, işbirliği ortaklık sinerji ve evlilik birleşmeye; sermayeler üretim odaklıdan müşteri odaklı olmaya; işgücü yapısı uzmanlaşmadan çok yönlülüğe; Sanayi ve tarım sektöründen hizmet ağırlıklı sektörel yapıya ve bunun gibi pek çek değişikliğe eski ekonomiden yeni ekonomiye geçiş sırasında tanık olduk.
Bu aradaki farklılıklar bile eski ve yeni ekonomi ayrımını yapmamızı gerektirecek kadar farklı bir iktisadi ortam olduğunu ortaya koyduğundan bence eski ve yeni ekonomi kavramları yerini bulmuştur.

E-ticaret ile değişen iş tanımı beraberinde bu işin pazarlamasını, satışını, üretimini vb… birçok farklı noktasını değiştirdi. Elbette bu değişikler sadece ticari taraf açısından değil, aynı zamanda müşteri açısından da oldu. E-dünyanın müşterisi de geleneksel müşteriden epeyce bir farklı.
Zaten giderek pazardaki gücü eline alan müşteri, e-dünyada tam anlamıyla zirve yaptı. Çünkü burada bilgi akışı ve hızı o kadar yüksek ki, müşteri de bununla birlikte çok bilinçli bir hal aldı. Örneğin eskiden laptop alacak kişi bir elektronik mağazasına gider oradaki satış temsilcisinin söylediklerini dinler ona göre karar verirdi. Biraz daha tedbirli biri ise, en fazla iki mağaza daha gezer kararını ona göre verirdi. Sınırlı seçenek arasında gerek özellik gerek fiyat açısından karşılaştırma yapardı. Şimdi ise internette sınırsız bir bilgi ağına sahip olan müşteri, gerek laptop üretici firmalarının gerekse online satış yapan firmaların sunduğu fırsatları kovalayarak ürünler arası detaylı karşılaştırma şansı bularak seçim yapabiliyor. Bir de bence müşteriye bilgi sağlayan en etkili kaynaklardan biri de diğer kullanıcıların yorumları. O ürünü daha önce almış kişiden gelen yorum aynı dilde konuşan müşteriye anlamlı bir bilgi kaynağı sağlayabiliyor.
Dijital müşterinin beklentileri de geleneksel müşteriden daha farklı oluyor. Eğer sanal ortamda müşteri ilişkisi önemsizdir diye düşünürseniz en büyük yanılgıyı yaşarsınız. Esas sanal ortamda müşteriyi memnun etmenin temeli, iyi bir müşteri hizmeti sağlamaktan geçer. Ben sürekli olarak kullandığım e-ticaret sitelerinde buna çok önem veririm. Anında hizmet, anında cevap, olabilecek sorunların anında çözümü burada olmazsa olmazdır. Ben gece 1’de yemeksepeti.com’dan sipariş verdiysem ve saat 1.50’de yemeğim gelmemişse, o sırada online müşteri hizmetlerini arayıp, benimle kibar biçimde konuşan birini hemen bulabilmek ve sorunumun anında çözülmesi, benim onların devamlı müşterileri olmamdaki sebeptir.

İşin e-iş’e dönüştürülmesindeki başlıca başarı unsurlar:

Günümüz bilgi toplumunda, internet sayesinde en kısa sürede ve en kolay bir biçimde bilgiye ulaşılmakta ve bu bilgilerin paylaşımı sağlanmaktadır. İnternetin hayatımıza girmesinin kaçınılmaz sonucu olarak artık işler de e-iş ile desteklenmektedir. İnsanlar zamana ve mekana bağlı kalmaksızın, istedikleri yerden, istedikleri zaman, hızlı ve kaliteli bir biçimde, tercih ettikleri bilgiyi ve hizmeti rahatlıkla almaktadırlar.

Teknik ve fiziksel altyapının iyi olması, işin e-işe dönüştürülmesinde başarı sağlayan en önemli unsurlardandır. Kolay kullanılabilir ve anlaşılabilir bir web sitesi tasarlayarak ve bu web sitesine sanal pos ile ödeme seçeneği, site içinde detaylı arama ve filtreleyerek arama yapma gibi özellikler ekleyerek teknik altyapı desteklenebilir. Ürünler için depo kiralama, mağazanın olması ya da satılacak ürünlerin temin edilebileceği bir toptancı bulunması gibi fiziksel destekler sayesinde de işin e-işe dönüştürülmesinde başarıya bir adım daha yaklaşılacaktır.

E-iş sayesinde, işletmeler ürünlerini aracıları ortadan kaldırarak internet üzerinden doğrudan pazarlama ve satış yapma imkanı bulmuşlardır. Kangurum (www.kangurum.com); Migros, Koç Holding ve Koç Sistem ortaklığı ile kurulmuş sağlam teknik bir altyapıya sahip ve fiziksel açıdan baktığımızda ise geniş mağaza zincirine sahip, deposu bulunan, ayrıca yaygın dağıtım ağı olan bir e-iş örneğidir. ‘Brick to click’ modelini yani online yapı ile direk satış modelini uygulamaktadırlar. Kangurum, sundukları ürün ve hizmet çesitliliği ile birçok farklı ürünün ve hizmetin aynı anda sunulmasını, ürünlerin tedarik edilmesini, pazarlanmasını, satışını ve kendi dağıtım ağı ile müşteriye ulaştırılmasını sağlayabilmektedir. Müşteriler, Migros mağazasına giderek zaman kaybetmek ve dolaşarak yorulmak yerine, sunulan ürün ve hizmet çeşitliliğinden kendi ev konforlarında yararlanabilmekte ve alışveriş yapabilmektedirler.

Diğer bir örnek ise; http://www.gittigidiyor.com, alıcılarla satıcıları buluşturan bir e-ticaret sitesidir. GittiGidiyor teknik altyapısı güçlü ve güvenilir online yapıya sahip bir e-ticaret işletmesidir. İnterneti kullanmasıyla fiziksel altyapının getireceği maliyetten tasarruf eden bir işletmedir. Detaylı arama yapma, arama yöntemlerinin çeşitliliği, kategorilere ayrılması,dükkanlar, destek hattı, satıcı ve alıcı rehberi, kişiye özel aktivitelerin yer alması, izlenen ürünler ve teklif verilen ürünlerin takibi, mesajlar, favoriler, Sıfır Risk gibi özellikleri ile GittiGidiyor, 4.5 milyondan fazla kayıtlı kullanıcısı olan, 500 bin günlük tekil ziyaretçi ve 2 milyonu aşkın anlık satış fırsatıyla Türkiye’nin en işlek alışveriş merkezidir. Türkiye’de bireylerarası e-ticaretin gelişebilmesi için internet kullanıcılarına, güvenli ve keyifli bir alışveriş ortamı sunmak amacıyla, hem alıcıları hem de satıcıları koruyan Sıfır Risk isimli bir ödeme-onay sistemini hayatımıza sokmuştur. Bu sistem ile internetten yapılan alışverişin fiziksel alışverişten daha güvenli olduğu belirtilmiştir. GittiGidiyor’da her gün antika&sanat, bebek&anne, bilgisayar, PDA&cep telefonu, DVD/film&TV, ev/dekorasyon& bahçe, elektronik, ev elektroniği, fotoğraf/kamera, GG garaj, giyim/aksesuar, kitap/dergi, koleksiyon, mücevher/takı/saat, müzik/plak/enstruman, oyuncak/hobi, sağlık/kozmetik, spor, video oyun/konsol, yiyecek ve içecek, ve diğer herşey kategorileri vardır. Toplam 3 bin 618 kategoride ürün satış yapılmaktadır. Sıfır Risk Sistemi ile bugüne kadar 6,5 milyonun üzerinde satış işlemi sorunsuz bir şekilde gerçekleştirilmiştir.

Web sitelerinden alışveriş yaparken insanların en çok tedirgin oldukları konulardan biri güvenlik. Dolayısıyla teknik altyapı ve fiziksel altyapının yanısıra güvenlik sistemi güçlendirilmelidir. Müşteriler siteye üye olurken yada alışveriş yaparken, kişisel bilgilerini ancak güvenebilecekleri bir siteyle paylaşırlar. Bu güveni oluşturmak için alınabilecek çeşitli belgeler vardır. Bunlardan bazıları SSL, SET ve Hacker Safe’dir. Bu gibi sistemler müşterinin bilgilerinin gönderim sırasında başka kişilerce görüntülenemeyeceğini, bilgilerin metin veya rakam yerine kripto ile gönderilmesi sayesinde, uluslararası kuruluşlarca garanti eder.

Sonuç olarak; işi e-iş’e dönüştürürken; e-iş’in sağlam bir teknik altyapısının olmasının ve/veya fiziksel altyapıya sahip olmasının, bununla birlikte mutlaka güvenilirliği sağlamasının rolünün büyük olacağını düşünüyorum.

Kaynaklar: http://www.kangurum.com.tr, http://www.gittigidiyor.com

GSM operatörlerinin, cep telefonu kapalıyken vermiş olduğu sizi “kim aramış” hizmeti katma değer sağlamada önemli bir adımdır. Vaktin nakit olduğu günümüz dünyasında tüketicilere ve müşterilere zaman kazandıracak hiç bir fırsatı kaçırmamak anlamında bu hizmetin cok yararlı olduğunu ve sosyal yaşantımıza ve işimize değer kattığını düşünüyorum. Herşeyin ulaşılabilir ve bilinir olduğu günümüzde bu tür detay bilgiler aslında hayatımızı küçük ama etkili dokunuşlarla kolaylaştırmaktadır. Hatta bu tür hizmetlere o kadar alışıyoruz ki, cep telefonumuz kapalıyken (örneğin bir iş toplantısındayken)”acaba beni biri arar mı” seklinde düşüncelerimizin yerine ”nasıl olsa kimin arayacağını göreceğim” diyerek yaptığımız işe daha fazla odaklanabiliyoruz ve cep telefonuna olan bağımlı yaşamımız bir nebze olsun azalıyor.

İNTERNET VE KÜRESELLEŞME
Çağımız bilgi çağı olarak nitelendiriliyor ancak hakim olmaya başlayan görüş bilginin bolluğundan çok niteliği. Bunun nedeni ise günümüzde hiçbir zaman olmadığı kadar bilgi aktarımı ihtiyacı oluşu. Özellikle iş çevrelerinde, bulunduğunuz sektörde fark yaratmak ve öne çıkmak için eskiden olduğundan çok daha fazla bilgiye ulaşmalı, çok daha fazla değişkeni analiz etmeliyiz. Bu durum, yoğun bir iletişim ihtiyacı ile birlikte yeni bir dünyanın oluşumu için uygun ortamı da hazırlamış oluyor.
Artık bir birey yada büyük bir firma olarak başarıyı yakalamanın yolu teknolojiyi yakın takibe almaktan geçiyor. Örneğin uzaktan öğretim adı verilen sistemlerle kilometrelerce uzaktan verilen dersler izlenebilmekte, ayrıca telekonferans sistemleri dünyanın birçok yerinde iş çevreleri tarafından kullanılmaktadır. Teknolojinin bu denli hızlı bir şekilde gelişmesi toplum için avantajlarının yanı sıra dezavantajlarını da beraberinde getiriyor.
İnternet’in gerçek dünyaya getirdiği en önemli kavramlardan biri de bütünleşme. Dünya kültürü, dili ve zevkleri bir bütünleşme oluşumuna doğru yol almaktadır. Bu tanım iki şekilde yorumlanabilir. Birincisi İnternet’ in kültüre yeni bir boyut kattığı, diğeri ise kültürel kirlenmeye yol açtığı. İlk görüşe göre internet hiçbir kültürü yok etmiyor, aksine kişilerin kendi kültürleri hakkında daha da derinlemesine bilgi edinmesini sağlıyor. İkinci görüşe göre ise biraz havada kalacak fakat birçok kültürü bir araya getirerek tek bir kültür haline getirmesi ve kültürlerin asıl özelliklerini yok edebilir düşüncesi. İnternet sayesinde hepimiz diğer kültürler ve ülkeler hakkında yanlış bildiğimiz bilgileri düzeltme şansına sahip olduk. Kendi kültürümüzü tanıdık ayrıca tanıtma imkânı bulduk. İnternet’in bize ve tüm dünya insanlarına sunduğu bu özgürlük ve bilgi paylaşımı bize hareketlerimizde de sonsuz bir şekilde özgür olmamızı sağladı.
Küreselleşme soğuk savaş döneminin politik ve ideolojik çekişmelerini sona erdiği 1989 yılında ivme kazanmış olsa da asıl küreselleşme asrın başında otomobil tren gibi ulaşım araçlarının tüm dünyada yaygınlaşması ve insanların daha fazla seyahat eder duruma gelmesi ile başlamıştır. Küreselleşmenin hızlanması ve kapitalizmin yeniden yapılanma sürecinde iletişim ve bilgisayar teknolojilerinin önem kazanması, interneti küresel sistemin kültürel aracı haline getirmiştir. İnternet teknik özellikleri sayesinde, küresel ölçekte çok daha kolay, hızlı ve kapsamlı bir yayılma gücüne sahiptir. Bu nedenle, artık gündelik hayatın örgütlenmesinde internet ile gerçekleşen toplumsal etkileşim daha ağırlık kazanmaktadır. Sonuç olarak ortaya İnternet yeni zamanların en etkili iletişim aygıtı olarak nitelenebilir. Dolayısıyla internet diğer kitle iletişim teknolojileriyle birlikte, küreselleşmeyle gelen başka kültürel değerlerin temel taşıyıcısı ve dağıtıcısı konumundadır. Kısaca, internet küresel sistemin etkisi altına aldığı ve yaydığı en temel araçtır. Son olarak İnternet, küresel bir düzenin iletişim ortamı olarak değerlendirilebilir.
Yukarıda da belirttiğim gibi günümüz bilgi çağıdır ve bir bilgi okyanusu durumunda olan internet küreselleşmenin hakim teknolojisi durumuna gelmiştir. Günümüzde tüm iş süreçlerini internet ile uyumlu hale getirmek dünya üzerinde rekabetin ön şartı durumdadır ve küresel sermaye açısından çekici olmak ülkelerin ekonomik durumlarını belirleyen en önemli etkenlerden biridir. Bir bireyin yahut şirketin dünya ile entegrasyonu sağlanabilmesi için dünya ile aynı sistemleri kullanması gerekmektedir. İnternet devriminin ikinci evresi Ticari Küreselleşmeye daha da hız kazandırmıştır ve önümüzdeki günlerde gelişmekte olan ülkelerde ticaret hayatında büyük değişiklikler olacaktır düşüncesindeyim.

E-Devlet Uygulamaları

Son yıllarda ülkemizde e-devlet ve e-uygulamalara verilen ağırlık ve önem ile birlikte ülke vatandaşlarının bilgiye erişimine kolaylık sağladığı ve bürokratik işlemlerin azaldığı görünmektedir. Bu anlamda en büyük yatırımlardan birisi Maliye Bakanlığı’nın Vedop projesidir. (Gelir idaresi başkan yardımcısının sunumu > http://www.edevletkonferansi.org/sunum/mehmet_atug.ppt ) Bu proje dâhilinde yetkili bankalar ile birlikte çalışılarak vergi tahsilâtlarının anlık olarak yapılabilmesine, vergi borçlarının sorgulanabilmesine, mutabakat işlemlerine, tahsilât iptal işlemlerine imkân tanıyan bir sistem hayata geçirilmiştir. Bu proje üç fazda tamamlandı ve toplam maliyeti 100 milyon doların üzerindedir. Bu sayede hem tüzel hem gerçek kişiler vergi borçlarını zamanında takip edebilmekte ve nakit akışlarını buna yönelik olarak oluşturabilmektedirler, devletin vergi toplama hızı da bu kapsamda iyileşmiş ve vergi borcu takibi devlet çalışanları tarafından daha rahat yapılabilir hale getirilmiştir.
E-devlet uygulamaları altyapı çalışmalarının en başında vatandaşlık numarasının oluşturulması ve her vatandaşa ait olacak şekilde bir numara verilmesi zorunlu kılınmıştır. Bu numara ile bazı uygulamalarda sorgulama olanağı oluşturulmuştur.
E-devlet uygulamalarına örnek vermek gerekirse T.C kimlik numarası sorgulama (http://tckimlik.nvi.gov.tr/Web/) , vergi kimlik numarası sorgulama (http://www.e-devlet.com/online_islemler/vergi_kimlik_no.asp), vergi daireleri, valilik, belediye, kaymakamlık, siyasi partiler, silahlı kuvvetler, bakanlıklar, sigorta şirketleri, bankalar, fuarlar, ihaleler, sivil toplum kuruluşları, eğitim kurumları bilgilerine ulaşılabilmektedir, telefon rehberi (http://www.e-devlet.com/online_islemler/telefon_rehberi.asp) çevrimiçi ortama taşınmış ve şehir bazında, ad soyad bilgileriyle sorgulama yapabilme imkânı tanınmıştır. Bu anlamda yapılan uygulamalar hemen her kesime hitap edecek düzeydedir. Örneğin ÖSYM’nin yaptığı sınavların tarihlerinin ve sonuçların yayınlanması, sınava daha önce kayıt yaptıran kişilerin online olarak başvurabilmesi, sosyal güvenlik kurumuna ait borçların ve ödenen primlerin sorgulanabilmesi ve hizmet dökümlerinin yayınlanması gibi örnekler verilebilir. Taşıt alım-satımlarında kullanılan sigorta ve kaza bilgilerinin ilgili kurumlar ile entegrasyon sağlanarak yayınlanması ve taşıt alımı yapacak kişilerin online olarak kaza sigorta bilgilerine ulaşabilmesinin sağlanması büyük kolaylık sağlayan e-uygulamalardan biridir.
Tüm bu örnekler düşünüldüğünde Türkiye’de e-devlet uygulamalarının son yıllarda büyük bir hızla artış gösterdiği ve yoğun olarak kullanılmaya başlandığı görülmektedir. İnsanların teknolojiye olan yatkınlığı ve bakış açısı değiştikçe e-uygulamaların ülke vatandaşlarının hizmetine daha fazla katkı sağlayacağı tahmin edilmektedir. Devletin de bu noktada yaptığı yatırımlara ayırdığı bütçe ve kaynak oranının artış göstermesi gerekmektedir, zira tüm e-uygulamaların hazırlanabilmesi için yoğun bir çalışma ve kaynak (dış kaynak firmaları, danışmanlık hizmetleri, araştırma-geliştirme çalışmaları, insan kaynağı, donanım ihtiyacı ve temini, bakım ve destek hizmetleri vb.) ayrılması gerekmektedir.